Home

Landgoed De Hooge Weide 

De historie van Landgoed De Hooge Weide 

Het omringende landschap 

Landgoed De Hooge Weide is gelegen in de Over-Betuwe. Het landschap van de OverBetuwe kenmerkt zich door uiterwaarden, oeverwallen en kommen. De uiterwaarden hebben een bodemopbouw met onder lichte klei en boven zavel of fijn zand. De landschapselementen komen oorspronkelijk uit het Pleistoceen, waarbij de stuwwallen zijn ontstaan in de ijstijd (het Saalien). Het ijs uit het noorden van Nederland gleed naar het zuiden en stuwde het zand en grind uit de bodem omhoog tot ruggen. In de laatste ijstijd (Weichselien) kwam er geen ijs in Nederland. Echter, door de kou ontstond een toendra waarin zand vrij kon worden opgestoven en afgezet door wind. Deze landschapsstructuren kennen wij nu als dekzanden. Naarmate de tijd vorderde kwam er een geleidelijke klimaatsverbetering. Door stijgende temperatuur veranderde de Rijn van karakter: voorheen een wild stromende rivier, nu een meanderende rivier. Bij hoog water zette de Rijn vruchtbare zavel- en kleigronden af. Hoe dichter bij de rivier, hoe grover de korrel. Hierdoor ontstonden aan beide kanten van de rivier hoger gelegen oevers, ook wel oeverwallen (zand en lichte klei). Verder van de rivier af werd de komklei afgezet, een relatief zware kleisoort. Deze klei werd later een belangrijke grondstof voor Heteren, onder andere voor het vervaardigen van bakstenen. 

De eerste aanwijzingen van bewoning in het gebied Over-Betuwe, komen uit de Nieuwe Steentijd. Zij vestigden zich op de oeverwallen. In de IJzertijd en de Romeinse tijd was het gebied een van de dichtstbevolkte delen van Nederland. In het plaatsje Elst (nabij Heteren) zijn er resten gevonden van twee Romeinse Tempels. Het dorp Heteren is in de Romeinse tijd voor het eerst benoemd, in 1232: Insula de Hetere. 

De gemeente Heteren is ontstaan uit schoutambt Heteren, welke sinds 1327 wordt genoemd. Helaas zijn veel historische stukken niet bewaard gebleven. Wel blijkt uit een stuk van 1845 en 1849 dat er veel rampen en ziekten waren onder de mens, vee en gewassen, zoals bijvoorbeeld de aardappelziekte. In 1867 brak de vee typhus uit onder de dieren en werd de bevolking getroffen door cholera. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Heteren tijdelijk onderdeel van de frontlinie. Zo kwam het dorp tijdelijk onder water te staan door de Duitse operatie Fall Sorch en werden er veel vuurgevechten gehouden. Ook heeft Heteren onderdeel uitgemaakt van Operatie Market Garden. De boerderij op het landgoed is relatief ongeschonden uit de strijd gekomen. 

 Het Heteren van tegenwoordig, wijkt af van het dorp dat eeuwen aan de oever van de Rijn heeft gelegen. Door de aanleg van de A50 (ten westen van Landgoed De Hooge Weide) in de jaren zestig van de twintigste eeuw, is haar huidige karakter ontstaan. De bevolking groeide nu niet meer alleen door eigen aanwas, maar er vestigden zich tevens mensen uit andere gebieden. Tot de jaren vijftig leefden de meeste mensen van de landbouw, met name fruit- en veeteelt. In de droge maanden stond het vee in de uiterwaarden, ’s winters binnendijks in weilanden tussen de fruitboomgaarden. In de buurt van Landgoed De Hooge Weide heeft in het verleden een kasteel gestaan, De Roode Toren. Het kasteel is rond 1790 afgebroken. 

 Ontstaan Landgoed De Hooge Weide 

Op 11 februari 1571 brak de dijk bij Heteren door in de buurt van kasteel de Roode Toren. Hierdoor ontstond achter de dijkbreuk een wiel. De grond werd bedekt met een zandige laag overslaggrond. Deze gronden zijn op de oude kaarten te vinden als ‘t Zand en de Hooge Weide. Ook is op de kaarten te zien dat er al vroeg een boerderij te vinden was in de buurt van ’t Zand. Later ontstond ook een boerderij nabij De Hooge Weide. De Hooge Weide was een hoger gelegen weiland ten opzichte van de omgeving. In de 17e eeuw werd de veldnaam De Hooge Weide, volgens W. van de Westeringh, voor het eerst genoemd in de geschiedenisboeken. Ene Rutger Hendriksen had de grond toen in gebruik als landbouwgrond. Aan het eind van de 18e eeuw stond er op de plaats van het huidige landgoed een hofstede met de naam Hooge Weide. Het huidige huis is gebouwd tussen 1850 en 1890. 

Ondanks voornoemde lange historie, is pas vanaf 1850 de huidige locatie gekarteerd, toen nog onder de naam ’t Zand. 

In de vorige eeuw was De Hooge Weide in bezit van de familie van Lonkhuyzen. Een typisch agrarische familie die zich volgens de naslagwerken van W. van de Westeringh in 1725 voor het eerst in Heteren gevestigd moet hebben en naderhand meerdere boerderijen op hun naam had staan. In 1917 werd De Hooge Weide gekocht door de familie Bloem. Aan het einde van de oorlog overleed de toenmalige eigenaar G.A. Bloem door oorlogsgeweld en viel de boerderij terug aan de familie. Na de oorlog kwam De Hooge Weide achtereenvolgens in bezit van de families Baars en Terwoert. De gronden die bij De Hooge Weide hoorden werden in die tijd gebruikt voor fruitteelt. 

Het landhuis heeft ook enige tijd studenten gehuisvest rond 1980. Het beheer van de gronden werd toen gedaan door een bedrijfsleider. Tijdens een ruilverkaveling begin jaren tachtig werden de gronden achter De Hooge Weide verkocht. 

 In 1986 werd De Hooge Weide gekocht door M.Q.H. van Poecke en de huidige eigenaresse. Het naastgelegen weiland met wiel en later de ernaast liggende boerderij, De Rudolphshoeve, voorheen Wildhoeve, tegenwoordig bekend als De Mariahoeve, werden aan De Hooge Weide toegevoegd.  De gebouwen en gronden van De Rudolphshoeve en De Hooge Weide werden onderling verdeeld en zo kreeg het landgoed haar huidige omvang. In 2013 werden de gronden in de uiterwaarden, die al in gebruik waren, aan De Hooge Weide toegevoegd. 

 

Het wiel met de daar omheen liggende rabatweide werd rond 2010 door de provincie en de gemeente herkend als een uniek stukje Betuws landschapshistorie dat de moeite van het beschermen waard is. 

 

Door de ruilverkaveling was het landschap behoorlijk kaal geworden. In de loop der jaren zijn er diverse struiken en bomen neergezet waardoor het landgoed tegenwoordig omzoomd wordt door knotwilgen en hagen. Her en der vormen lindes, essen, tamme kastanjes en een tulpenboom fraaie landschapselementen in de weilanden.